//DOKLABS. KUNST+ONDERZOEK
//ANDERS KIJKEN NAAR IMPACT
Organisaties investeren tijd, geld en energie in projecten, programma's en initiatieven. Ze formuleren doelstellingen, meten resultaten en evalueren wat wel en niet werkt. Maar vertellen die uitkomsten ook het hele verhaal?
// Niet alleen onderzoeken wat een project oplevert, maar ook ontdekken wat het onderweg teweegbrengt.
De impact van een project laat zich niet altijd vangen in cijfers, doelstellingen of een evaluatie achteraf. Soms zit de belangrijkste verandering juist in iets kleins. Een deelnemer die zich voor het eerst gehoord voelt. Een gesprek dat een vastgeroeste overtuiging aan het wankelen brengt. Mensen die anders naar elkaar gaan kijken.
Dit soort veranderingen is niet altijd direct zichtbaar of gemakkelijk onder woorden te brengen. Toch kunnen juist deze ervaringen veel vertellen over wat een project werkelijk betekent voor de betrokkenen.
Wij gebruiken Art-Based Research om ook deze minder zichtbare impact te onderzoeken. Met artistieke onderzoeksmethoden geven we mensen andere manieren om hun ervaringen te verkennen, vast te leggen en met elkaar te delen.
We onderzoeken wat er verandert, voor wie en onder welke omstandigheden. Daarbij kijken we niet alleen naar de beoogde resultaten, maar ook naar onverwachte effecten, tegenstrijdige ervaringen en nieuwe vragen die tijdens het project ontstaan.
Door deze verschillende perspectieven samen met betrokkenen te onderzoeken, ontstaat een rijker beeld van de impact. Niet als definitief oordeel over het succes van een project, maar als waardevolle kennis over wat er gebeurt en wat dat betekent.
Die inzichten bieden aanknopingspunten om projecten verder te ontwikkelen, andere keuzes te maken en nieuwe mogelijkheden te ontdekken.
//ART-BASED
RESEARCH
Een op kunstgebaseerde onderzoeksmethode geeft ruimte aan twijfel, aandachtig waarnemen en de moed niet onmiddellijk naar een oplossing te grijpen.
Soms moeten we eerst begrijpen vanuit welk perspectief we het vraagstuk eigenlijk bekijken. En dan ontdekken we dingen die in een gewoon onderzoek misschien niet naar voren komen en begrijpen we beter wat er speelt, waarom dat belangrijk is en wat er anders zou kunnen.
Daarom onderzoeken we niet alleen mensen of maatschappelijke situaties. We onderzoeken samen met de mensen die er middenin staan. Want niet ieder maatschappelijk vraagstuk is gebaat bij nóg een interventie.
// Impact onder de loep
Met Art-Based Research (ABR) onderzoeken we hoe mensen de invloed van een project, programma of initiatief nou echt ervaren. We kijken naar de betekenis die zij eraan geven, hoe hun perspectieven veranderen en welke onverwachte effecten optreden.
Daarbij gebruiken we onderzoeksprocessen waarin waarnemen, verbeelden en reflecteren centraal staan. Het artistieke proces is niet alleen een manier om ervaringen vast te leggen, maar ook om nieuwe kennis te ontwikkelen.
De mensen om wie het gaat, zijn daarbij niet uitsluitend onderzoeksdeelnemers. Waar mogelijk worden zij medeonderzoekers die actief bijdragen aan het verkennen, interpreteren en betekenis geven aan de bevindingen.
// Wat dit anders maakt
We onderzoeken niet alleen wat mensen vertellen, maar ook wat zij ervaren, waarnemen, beleven en moeilijk onder woorden kunnen brengen.
Traditioneel impactonderzoek vertrekt vaak vanuit vooraf vastgestelde doelen en indicatoren. Art-based impactonderzoek biedt daarnaast ruimte om te ontdekken wat vooraf nog niet als relevant werd herkend.
We onderzoeken niet alleen de antwoorden op de oorspronkelijke onderzoeksvraag, maar durven ook die vraag zelf ter discussie te stellen.
Zo kunnen ervaringen, tegenstrijdigheden en verbanden zichtbaar worden die aanleiding geven om anders naar de impact van een initiatief te kijken.
// Hoe we te werk gaan
Elk onderzoek begint met een vraag. Samen verkennen we wat de organisatie wil weten, wie daarbij betrokken moeten worden en welke artistieke onderzoeksbenadering passend is.
Vervolgens ontwikkelen we een onderzoeksopzet waarin kunstenaars en betrokkenen samen ervaringen onderzoeken, verbeelden en interpreteren.
We analyseren wat het onderzoek aan het licht brengt en vertalen de bevindingen naar een toegankelijke presentatie, duiding en aanbevelingen.
De precieze vorm bepalen we in overleg met onze opdrachtgever, passend bij de onderzoeksvraag en de mensen voor wie de opbrengsten relevant zijn.
//UITGANGSPUNTEN
#1. Impact is meer dan resultaat
Wij onderzoeken niet alleen of vooraf gestelde doelen zijn behaald, maar ook wat een project betekent voor mensen en welke onverwachte veranderingen ontstaan.
#2. Impact ontstaat ook onderweg
Door al tijdens een project te onderzoeken, kun je ontwikkelingen zichtbaar maken die bij een evaluatie achteraf mogelijk verloren gaan.
#3. Impact heeft meerdere stemmen
Wat voor de ene deelnemer een positieve verandering is, kan voor een ander juist ongemak, weerstand of verlies betekenen. Die verschillen zijn geen ruis, maar belangrijke onderzoeksinformatie.
//WAT HET BLOOTLEGT
De opbrengsten van een Art-Based impactonderzoek kunnen bestaan uit:
-
Verdiepend inzicht in hoe betrokkenen een project of initiatief ervaren en welke betekenis zij eraan geven.
-
Onverwachte bevindingen die bestaande aannames bevestigen, nuanceren of ter discussie stellen.
-
Nieuwe kennis en perspectieven die helpen om de werking en betekenis van een initiatief beter te begrijpen.
-
Artistieke onderzoeksresultaten die ervaringen en inzichten op een andere manier zichtbaar en bespreekbaar maken.
-
Onderbouwde suggesties en aanbevelingen voor beleid, programmaontwikkeling, samenwerking of toekomstige activiteiten.
